|
استانداردسازی در ایران از چه وضعیتی برخوردار است؟
مؤسسه
استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران در سال 1339 به صورت رسمی تشکیل و از همان
سال نیز به عضویت سازمان بین المللی استاندارد(ISO)
پذیرفته شده است. سازمان بین المللی استاندارد (ISO)
دارای 16500 استاندارد مصوب بین المللی است. استانداردهای ملی ایران نیز
بیش از 9500 مورد می باشد که بر اساس عنوان کمیته های ملی، بیشترین سهم در
بخش صنایع غذائی و کشاورزی (20%) و در بخش صنایع شیمیائی(15%) ، صنایع
مکانیک و مواد(14%) و کمترین آنها در بخش سیستم های مدیریت کیفیت (1%) می
باشد. در بین کشورهای عضو گروهD8
ایران بعد از ترکیه دارای بیشترین تعداد استاندارد ملی می باشد با این
توضیح که مؤسسه استاندارد ترکیه کلیه استانداردهای بین المللی موجود را
پذیرفته است. در بین کشورهای عضوECO
نیز بعد از ترکیه، ایران دارای بیشترین تعداد استاندارد ملی می باشد.
استراتژی و برنامه مؤسسه برای ارتقاء این جایگاه چیست؟
اهداف
وراهبردهای مؤسسه جهت ارتقاء جایگاه فعلی را می توان در عبارات زیر بیان
کرد.
یکی از اهداف تسریع در تدوین
و هماهنگ سازی استانداردهای ملی ایران با استانداردهای بین
المللی که پیش بینی می شود تا پایان برنامه پنجم توسعه تمامی نزدیک به
25000 استاندارد بین المللی موجود شامل
ISO،ITU,
IEC,
Codex
به صورت ملی تدوین گردند.
مشارکت فعال در تدوین استانداردهای بین المللی به عنوان یکی
از اولویت های کاری مؤسسه به شمار می آید.
تشکیل کمیته های فنی متناظر با سازمان های بین المللی در
برنامه پیش بینی گردیده است. در حال حاضر حدود 50 کمیته فنی متناظر تشکیل
گردیده است.
همچنین پیگیری تشکیل اجلاسیه های کمیته های فنی
Codex,
IEC,
ISO
در ایران در زمینه محصولات با مزیت اقتصادی، بویژه در صنایع خودرو ، فولاد،
نساجی، پتروشیمی و نفت، محصولات کشاورزی با پشتیبانی و همکاری انجمن های
صنفی و صنعتی در پیش نویس برنامه دیده شده است.
از جمله سایر برنامه ها، ارتقاء کیفیت در سطح ملی شامل
تعیین
نرخ کیفیت، درجه بندی نشان استاندارد، کمک علمی و فنی به واحدهای فاقد نشان
استاندارد، توسعه زیر ساخت های کارآمد و اثر بخش به منظور استفاده از بخش
خصوصی در اجرای استاندارد ارزیابی انطباق، توسعه و ترویج فرهنگ استاندارد و
اطلاع رسانی کار آمد می باشد که در پیش نویس برنامه منظور شده است.
تدوین سند ملی توسعه استاندارد سازی یکی از الزامات ارتقاء
سطح استانداردسازی کشور محسوب می شود کار تدوین سند در چه مرحله ای است؟
سند ملی توسعه استانداردسازی در دست تهیه است. گروه
کارشناسی در دفتر
برنامه ریزی تشکیل و مطالعات اولیه شامل تاریخچه، ضرورت استانداردسازی،
وضعیت استاندارد سازی در کشور، اهداف و راهبردها، برنامه های کلی بلند مدت
و ... تهیه گردیده است. پیش نویس مذکور در بین معاونین ومدیران مؤسسه جهت
بررسی و اظهار نظر توزیع گردیده است و امیدواریم تا پایان سال جاری سند ملی
توسعه استانداردسازی مصوب گردد.
در بند (ج) سیاست های کلی اصل 44 صراحت به موضوع توسعه و
ارتقای استانداردهای ملی و انطباق نظام های ؟؟ کیفیت با استانداردهای بین
المللی اشاره شده است. وضعیت موجود را چطور ارزیابی می کنید و چه تحلیلی از
وضعیت مطلوب دارید؟
در حال حاضر سازمان های بین المللی استانداردسازی از جمله
Codex,
ITU,
IEC,ISO
حدود 25000 استاندارد بین المللی دارند که در مقایسه با 9500 استاندارد ملی
موجود فاصله نسبتا زیادی وجود دارد. راهبردهای جدید مؤسسه چه از نظر کمی و
چه از نظر کیفی بر محور استانداردهای بین المللی است. نزدیک به 90%
از استانداردهای ملی بر مبنای مدارک سازمان های بین المللی تدوین گردیده
است که پیش بینی می شود تا پایان برنامه پنجم تعداد استانداردهای ملی به
همین تعداد برسد.
در زمینه ارزیابی انطباق نیز استانداردهای بین المللی موجود
در برنامه تدوین ملی قرار دارد و تعدادی از آنها به صورت ملی تدوین و زمینه
اجرائی آن نیز در حال فراهم شدن می باشد. به عنوان مثال استانداردهای بین
المللی
ISO/
TEC
17025 به صورت ملی تدوین وتأیید صلاحیت آزمایشگاه ها نیز بر
اساس این استاندارد
انجام می شود.
شعار»یک استاندارد، یک آزمون و یک روش اجرائی ارزیابی
انطباق پذیرفته شده و در همه جا» مد نظر همکاران در مؤسسه می باشد. چشم
انداز پیشنهادی در سند توسعه استانداردسازی عبارت است از «تولید یا مبادله
هر نوع کالا یا خدمت در کشور مطابق با یک استاندارد»
استاندارد و استاندارد سازی چه جایگاهی در برنامه چهارم
توسعه دارد؟
نقش وتأثیر استانداردسازی در سند چشم انداز بیست ساله کشور
را می توان در دو بخش مهم ترسیم نمود.
تولید هر نوع کالا و ارائه خدمات مطابق با استاندارد به
منظور برخورداری جامعه ایرانی از سلامت، ایمنی، آسایش و بهره مندی از
محصولات، خدمات و محیط زیست مطلوب
بهبود رقابت پذیری کالاها و خدمات ایرانی در بازار جهانی با
هدف توسعه پایدار اقتصادی و دستیابی ایران به جایگاه برتر در سطح منطقه
در برنامه چهارم توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی کشور نیز
توجه جدی به مباحث استانداردسازی شده است. از جمله بند (ب) ماده 139 به
صراحت به موضوع انطباق نظام های ارزیابی کیفیت با استانداردهای بین المللی
، توسعه وارتقاء سطح استانداردهای ملی و مشارکت فعال در تدوین استانداردهای
بین المللی اشاره دارد.
همچنین برنامه چهارم توسعه در زمینه استانداردهای صنایع حمل
و نقل، صنایع و سوخت و انرژی، صنایع غذائی و کشاورزی، مهندسی پزشکی، صنایع
شیمیائی، استانداردهای مدیریت، زیست محیطی، فناوری اطلاعات و ارتباطات،
استانداردهای خدماتی، آموزشی و فرهنگی، حسابداری، بانکداری و بازرگانی،
استانداردهای حفاظتی و امنیتی به صراحت تکالیفی را تعیین نموده است.
|