2866

 

 

روش مقدماتي تشخيص آنتي بيوتيك‏ها در گوشت

 

 

 

چاپ دوم


موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران تنها سازماني است در ايران كه بر طبق قانون ميتواند استاندارد رسمي فرآورده‏ها را تعيين و تدوين و اجراي آنها را با كسب موافقت شورايعالي استاندارد اجباري اعلام نمايد. وظايف و هدفهاي موسسه عبارتست از:

(تعيين، تدوين و نشر استانداردهاي ملي – انجام تحقيقات بمنظور تدوين استاندارد بالا بردن كيفيت كالاهاي داخلي، كمك به بهبود روشهاي توليد و افزايش كارائي صنايع در جهت خودكفائي كشور - ترويج استانداردهاي ملي – نظارت بر اجراي استانداردهاي اجباري – كنترل كيفي كالاهاي صادراتي مشمول استاندارد اجباري و جلوگيري از صدور كالاهاي نامرغوب بمنظور فراهم نمودن امكانات رقابت با كالاهاي مشابه خارجي و حفظ بازارهاي بين المللي كنترل كيفي كالاهاي وارداتي مشمول استاندارد اجباري بمنظور حمايت از مصرف كنندگان و توليدكنندگان داخلي و جلوگيري از ورود كالاهاي نامرغوب خارجي راهنمائي علمي و فني توليدكنندگان، توزيع كنندگان و مصرف كنندگان – مطالعه و تحقيق درباره روشهاي توليد، نگهداري، بسته بندي و ترابري كالاهاي مختلف – ترويج سيستم متريك و كاليبراسيون وسايل سنجش – آزمايش و تطبيق نمونه كالاها با استانداردهاي مربوط، اعلام مشخصات و اظهارنظر مقايسه اي و صدور گواهينامه هاي لازم).

موسسه استاندارد از اعضاء سازمان بين المللي استاندارد ميباشد و لذا در اجراي وظايف خود هم از آخرين پيشرفتهاي علمي و فني و صنعتي جهان استفاده مينمايد و هم شرايط كلي و نيازمنديهاي خاص كشور را مورد توجه قرار ميدهد.

اجراي استانداردهاي ملي ايران بنفع تمام مردم و اقتصاد كشور است و باعث افزايش صادرات و فروش داخلي و تأمين ايمني و بهداشت مصرف كنندگان و صرفه جوئي در وقت و هزينه‏ها و در نتيجه موجب افزايش درآمد ملي و رفاه عمومي و كاهش قيمتها ميشود.


 

كميسيون استاندارد روش اندازه‏گيري آنتي بيوتيك

 

رئيس

دانشكده داروسازي - دانشگاه تهران

دكتر داروساز و متخصص علوم آزمايشگاهي

كمال – فاطمه

 

اعضاء

مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

دكتر ميكروبيولوژي مواد غذايي

اميراني - پروين

مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

ليسانس صنايع غذايي

ابوعلي - رحيم

سازمان گوشت كشور

دكتر دامپروري , آناتومي , فيزيولوژي و بهداشت دام

خلعتبري – انوشيروان

گروه بهداشت مواد غذايي دانشكده دامپزشكي

دكتر دامپزشك

ركني - نوردهر

سازمان دامپزشكي

دكتر دامپزشك

گلشن – كبري

آزمايشگاه كنترل غذا و دارو

فوق ليسانس صنايع غذايي

ملك‏زاده - اقدس

شركت داروسازي لقمان

دكتر داروساز

مظهري - ناصر

 

دبير

مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

فوق ليسانس تغذيه و بهداشت

حسن‏پور - محمد حسين ( شاهرخ )


فهرست مطالب

 

روش مقدماتي تشخيص باقي مانده آنتي‏بيوتيك در گوشت

هدف

دامنه كاربرد

اصول روش

مواد و لوازم مورد نياز

روش نگهداري


 

بسمه‏تعالي

پيشگفتار

 استاندارد روش مقدماتي تشخيص آنتي‏بيوتيك‏ها در گوشت كه به وسيله كميسيون فني روش اندازه‏گيري آنتي‏بيوتيك تهيه و تدوين شده و در شصت و هفتمين كميته ملي استاندارد فرآورده‏هاي كشاورزي و غذايي مورخ 66/10/28 مورد تأييد قرار گرفته , اينك به استناد ماده يك قانون مواد الحاقي به قانون تأسيس مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مصوب آذر ماه سال 1349 به عنوان استاندارد رسمي ايران منتشر مي‏گردد .

 براي حفظ همگامي و هماهنگي با پيشرفتهاي ملي و جهاني در زمينه صنايع و علوم , استانداردهاي ايران در مواقع لزوم مورد تجديد نظر قرار خواهند گرفت و هر گونه پيشنهادي كه براي اصلاح يا تكميل اين استانداردها برسد در هنگام تجديد نظر در كميسيون فني مربوط مورد توجه واقع خواهد شد .

 بنابراين براي مراجعه به استانداردهاي ايران بايد همواره از آخرين چاپ و تجديد نظر آنها استفاده نمود .

 در تهيه و تدوين اين استاندارد سعي شده است كه ضمن توجه به شرايط موجود و نيازهاي جامعه حتي‏المقدور بين اين استاندارد و استاندارد كشورهاي صنعتي و پيشرفته هماهنگي ايجاد شود .

 لذا با بررسي امكانات و مهارتهاي موجود و اجراي آزمايشهاي لازم اين استاندارد با استفاده از منابع زير تهيه گرديده است :

1-   Journal of food protection Vol. 44 No.11
pages 825-831 November 1981

2-   Microbiology laboratory guidebook united states department of agriculture
food safety and inspection service January 1974

 

 

(( توجه ))

 سوشهاي مورد نظر را نيز مي‏توان از كلكسيون قارچها و باكتريهاي صنعتي و عفوني ايران ((Persian Type culture collection - 1984 - Ptcc خيابان انقلاب - خيابان فرصت تهيه نمود .

  روش مقدماتي 1 تشخيص باقي مانده آنتي‏بيوتيك در گوشت2

  1- هدف

 1-1- هدف از تدوين اين استاندارد تعيين روش مقدماتي تشخيص آنتي‏بيوتيك باقي مانده در گوشت مي‏باشد .

  2- دامنه كاربرد

 2-1- اين استاندارد در مورد انواع مختلف گوشت قرمز و ماكيان قابل اجراء مي‏باشد .

  3- اصول روش

 3-1- اصول اين روش بدين طريق است كه سواب پنبه‏اي را مستقيمأ وارد نمونه كرده تا مايع بين سلولي كاملا جذب سواب گردد . سپس سواب را خارج نموده و بر روي پليتي كه در لايه پائيني (Base layer) محيط آنتي‏بيوتيك شماره (5) طبق بند 4-4-3 استاندارد ملي ايران شماره 2864 و در لايه فوقاني Seed layer هاگ با سيلوس سوبتليس 6633 3ضمنأ سوشهاي موردنظر را ميتوان از مركز PTCC ايران تهيه كرد .Parklawn Drive ,310 ,12 ,American Type Culture Collection = 4 از مجموع 1780 نسج مورد آزمايش در %99/4 نمونه‏ها نتايج حاصله با اين روش با روش‏هاي متداول مطابقت داشته و با هاله‏هاي عدم رشدي را كه توسط روش‏هاي معمولي تشخيص داده نشده بود با اين روش مشخص شده اسست 5 Bacillus Subtilis 6 از محيط آنتي‏بيوتيك شماره 5 .L.B.R نيز مي‏توان استفاده نمود 7 

 

 4- مواد و لوازم مورد نياز

 4-1- ميكروارگانيسم مورد آزمايش :

 سوسپانسيون اسپرباسيلوس سوبتليس

6- 6633 - ATCC كه روش تهيه آن در بند 6-4-1 استاندارد ملي ايران به شماره 2864 شرح داده شده است آماده نمائيد .

 4-1-1- استاندارد كردن سوسپانسيون اسپرباكتري :

 يك ميلي ليتر از سوسپانسيون ذخيره اسپر را كه كاملا مخلوط شده است به 99 ميلي ليتر از بافر فسفات استريل 7/2=PH كه طبق بند 4-2-1 تهيه شده افزوده و مخلوط نمائيد . رقتهاي بعدي را با افزودن 10 ميلي‏ليتر از محلول حاصله به 90 ميلي‏ليتر از بافر فسفات تهيه نمائيد .

 1 ميلي ليتر از هر يك از رقتها را در هر پليت ريخته ( براي هر رقت دو پليت تهيه كنيد ) و به آن محيط آنتي‏بيوتيك شماره بند 4-4-3 استانداردهاي ملي ايران به شماره 2864 كه ذوب گرديده و تا دماي 50-45 درجه سلسيوس سرد گرديده است افزوده و به مدت يك شب در گرمخانه 29 درجه سلسيوس نگهداري نموده و سپس مقدار اسپرها را شمارش نموده و تعداد آنها را در ميلي ليتر محاسبه نمائيد .

 غلظتهاي حاوي 105*1 ،‌ 105*2 و‌ 105*3 از اسپر باكتري را در هر ميلي ليتر از محيط آنتي‏بيوتيك شماره 5

7- ( بند 4-4-3 استاندارد ملي ايران به شماره 2864) مذاب تهيه كنيد و 4 ميلي ليتر از هر يك از غلظتها را در پليت هاي 100*20 ميلي متري كه حاوي 10 ميلي ليتر محيط آنتي‏بيوتيك شماره 5 ( بند 4-4-3 استاندارد ملي ايران به شماره 2864) بسته شده مي‏باشد بريزيد . بگذاريد تا محيط فوقاني نيز بسته شود , سپس صفحات ضد زنگ تعيين مقدار را بر روي هر يك از پليتها قرار دهيد . سه چاهك را با غلظتهاي آنتي‏بيوتيك كه در زير به آن اشاره شده است پر نمائيد :

 

 0/01 ميكروگرم در ميلي ليتر

 1- كلروتترراسيكلين

 0/05 ميكروگرم در ميلي ليتر

 2- اريترومايسين

 0/25 ميكروگرم در ميلي ليتر

 3- نئومايسين  

 0/0075 ميكروگرم در ميلي ليتر (0/0125 واحد )

 4- پني‏سيلين

 0/08 ميكروگرم در ميلي ليتر

 5- اكسي تتراسيكلين

 0/20 ميكروگرم در ميلي ليتر

 6- تايلوزين

 

 سه چاهك مابقي را با آنتي‏بيوتيك‏هاي با غلظت دو برابر مقادير ذكر شده پر نمائيد . غلظت اسپري كه براي استفاده انتخاب مي‏گردد بايد به نحوي باشد كه پس از كشت در گرمخانه 29 درجه سلسيوس به مدت يك شب هاله‏هاي عدم رشدي به قطر 10 ميلي‏متر يا بيشتر در غلظت كمتر متريك از آنتي‏بيوتيك‏هاي آزمايش شده ايجاد نمايد .

 چنانچه اين نتيجه در مورد هر سه غلظت‏هاي هاگ حاصل شد , غلظتي از هاگ‏ها كه بزرگترين هاله همراه با كناره‏هاي كاملا مشخص را ايجاد نمايد , انتخاب مي‏گردد .

 يادآوري : براي تهيه محلولهاي استاندارد آنتي‏بيوتيك‏ها و رقتهاي مورد نظر به استانداردهاي ملي ايران شماره 2864 و 2865 و 2867 مراجعه نمائيد .

 4-2- بافر فسفات استريل :

 4-2-1- محلول ذخيره

 34 گرم (KH2PO4) فسفات پتاسيم منوبازيك را در 500 ميلي ليتر آب مقطر حل نمائيد . PH را با حدود 175 ميلي ليتر سود سوزآور 1 نرمال در 7/2 تنظيم كنيد . حجم آن را با آب مقطر به يك ليتر برسانيد . در ظروف شيشه‏اي كوچك تقسيم كرده و در اتوكلاو استريل نمائيد و سپس در يخچال نگهداري كنيد .

 4-2-2- رقيق كننده :

 1/25 ميلي ليتر از محلول بند 4-2-1 را توسط آب مقطر تا يك ليتر رقيق كنيد . سپس در اتوكلاو استريل نمائيد .

 4-3- تهيه پليت‏ها :

 مقدار 4 ميلي ليتر از محيط شماره 5 ( طبق بند 4-4-3 استاندارد ملي ايران به شماره 2864) را به عنوان لايه پائيني (Base layer) در پليت‏هاي 60*15 ميليمتري ريخته و بگذاريد تا بسته شود . پليت‏هاي بسته شده را قبل از اين كه لايه فوقاني به آن افزوده شود به دماي 35 درجه سلسيوس برسانيد . 2 ميلي ليتر از لايه فوقاني Seed Layer را كه به نسبت 1 به 1 (1 ميلي ليتر از محيط  شماره 5 و 1 ميلي ليتر از سوسپانسيون باكتري ) با غلظت مشخص شده‏اي از اسپرها كه رقيق شده است به عنوان كليه فوقاني اضافه نمائيد . اين عمل رقيق كردن براي سهولت  پخش محيط فوقاني و افزايش حساسيت آزمايش لازم مي‏باشد . پليت‏هاي آماده شده را در بسته‏هاي پلاستيكي  در يخچال قرار دهيد پليت‏هاي مورد مصرف مي‏بايستي حداقل 3 روز در يخچال نگهداري شده باشد .

 اين پليت‏ها تا يك ماه بعد از تهيه قابل استفاده مي‏باشند .

  5- روش نگهداري

 5-1- در صورتيكه نسج مورد آزمايش منجمد باشد , بايد نمونه را از حالت انجماد خارج نمود . سواب پنبه‏اي يكبار مصرف را كه داراي ميله پلاستيكي و يا چوبي بوده و انتخاب و انتهاي بدون پنبه آن را چندين بار در داخل يك ناحيه از نمونه به منظور تخريب نسوج فرو ببريد . سپس قسمت پنبه‏اي را كاملا با حركت چرخشي در داخل ناحيه آماده شده از نمونه به طور كامل داخل نمونه فرو ببريد و ميله آنرا تا حدي كه بتوان آن را از نمونه خارج نمود بشكنيد . بعد از 30 دقيقه سواب را خارج نموده و بر روي پليت مورد آزمايش قرار دهيد . به منظور اطمينان از تماس قسمت پنبه‏اي سواب با لايه فوقاني Seed Layer حاوي هاگ , سواب مورد استفاده را توسط پنسي يا سواب ديگري بر روي محيط كشت فشار مختصري دهيد . پليت‏ها را به مدت 20-16 ساعت در گرمخانه 29 درجه سلسيوس قرار داده , سپس خارج نموده و به بررسي وجود هاله‏هاي عدم رشد بپردازيد .

 غلظت‏هاي متفاوت هر يك از آنتي‏بيوتيك‏هاي مورد استفاده را به وسيله فرو كردن سواب پنبه‏اي به داخل محلول آنتي‏بيوتيك و خارج نمودن مايع اضافي سواب به وسيله فشار آن به كناره‏هاي لوله‏ها و قرار دادن آن بر روي پليت آماده مصرف درست مانند آنچه كه در مورد نمونه گفته شد انجام داده و تعيين نمائيد .

 

 

 

-1 Screening method

-2 گوشت قرمز و ماكيان (طيور)

-3 ATCC = American type culture collection, 12, 301, parklawn drive rockville meryland

ضمنا سوشهاي مورد نظر را ميتوان از مركز كلكسيون PTCC ايران تهيه كرد.

-4 از مجموع 1780 نسج مورد آزمايش در %99/4 نمونه‏هاي نتايج حاصله با اين روش با روشهاي متداول مطابقت داشته و با هاله‏هاي عدم رشدي را كه توسط روشهاي معمولي تشخيص داده نشده بود با اين روش مشخص شده است.

-5 Bacillus subtilis

-6 از محيط آنتي بيوتيك شماره R.B.L. 5 نيز ميتوان استفاده نمود.

 


 

ISLAMIC REPUBLIC OF IRAN

 

Institute of Standards and Industrial Research of Iran

 

ISIRI NUMBER

 

2866

 

 

Screening method for detection of antibiotic

Residues in meat and poultry tissues

 

 

 

2nd Edition